ارزیابی محتوی و مطالب آموزشی

محتوی ومطالب آموزشی در کتب درسی باید با توجه به نیازهای دانش آموزان و جامعه طراحی و اجــرا گردند در تعیین و تدوین اهداف آموزشی جهت طراحی کتب درسی باید حتماً به نیازهای فیزیو لوژیکی دانش آموزان نیز توجه گردد چرا که توجه به تمامی نیازهای دانش آموزان از مسائل انکار ناپذیر فرایند برنامه ریزی و آموزش است. اما باید توجه داشت که مطرح کردن نیازها ، بدون توجه به نیازها و مهمتر بدون توجه به نیازهای جامعه بی معنی خواهد بود . چرا که فرد تربیت شده با هر نوع تعلیم وتربیت باید در درون جامعه زندگی کند و جامعه نیز باید نیازهای خـوب را به وسیله او تأمین کند در صورت عدم همسویی نیازهای افراد و جامعه، افراد در زندگی آینده در متن واقعی جامعه دچار مشکل خواهند شد از این رو نیازهای افراد و دانش آموزان همواره باید با توجه به نیازهای واقعی جامعه مورد توجه طراحان کتابها واقع گردد0
اهداف تربیتی و محتویات مطالب کتابهای درسی باید با توجه با احتیاجات و مشکلات احتمالی تعیین شوند هنگامیکـه نیازهای جامعه به منظور تدارک و تنظیم اهداف آموزشی مورد مطالعه قرار می گیرند باید وضع اقتصادی اجتماعی و فرهنگی جامعه را در زمان حال گذشته و آینده مورد بررسی قرارداده و اهداف و محتویات مطالب درسی با توجـه به نیازهای جامعه در یک نگاه کلی به گذشته حال و آینده باید در طراحی مد نظر قرار دهند بعنوان مثال اگر قرار است که سیاست کلی یک کشور با توجه به زیر ساختها و توانائیها ی بالقوه خود در صدد حرکت به سوی توسعه صنفـی است باید هدفهای آموزشی و پرورشی معطوف پرورش افراد انسانی متخصص و فنی در امور صنف باید صورت گیرد حال با طرح چنین معیاری بر خوردار می باشند اما واقعیت چنین است که دانش آموزان ما با استفاده از کلاسهــای درس و بهره گیری از کتب موجود پس از سپری نمودن هر مرحله از تحصیل فاقد سواد کار بردی آن مرحله هستند که بتوانند در موقعیتهای طبیعی واقعی زندگی از آموخته های خود بهره مند گردند0
در هر کشوری بعد از تعیین وتصویب اهداف غائی طراحان کتب آموزشی با مطالعاتی که انجام می دهند اقــدام به طراحی و نگارش یک کتاب درسی با در نظرداشتن هزار و یک نکته می نمایند اما در این بین چه بسیار ممکن است که مسائل بسیاری از نظر نگارنده ها بدور مانده که نیاز به انتقاد پذیری وتفسیر دارند اما در این میان سوال مهمی که به نظر می رسد این است که این تغییرات تاکی و تا چه مدت ادامه خواهد داشت چون طراحان کتابها با هزار و یک دلیـــل کارشناسی برای مطالب موجود دلیل آورده و آنها را زیر سوال قرار می دهند جالب اینکه گروهی دیگر با هزار و یـک دلیل دیگر کتب جدید را دچار مشکل می نمایند اما باید به این مسئله خوب توجه کرد که هزینه های بسیار گزاف که از این راهها بر پیکره آموزش و پرورش تحمیل می گردد گاهی بسیار سنگین می باشند و از طرفی با توجه به تغییرات مداوم کتب درسی باید شیوه های تدریس نیز همگام با آنها روانه مدارس و در دسترس مدرسان و معلمان قرارگیرد و کلاسهای توجیهی نیز در وقت مناسب دایر گردد تا معلمان و مدرسان از اهداف طراحان آگاه گردند و با شیوه ای صحیـح تدریس نمایند اما به عینه شاهد تشکیل کلاسهای توجیهی پس از سپری شدن نیمی از سال تحصیلی هستیم که این کـار هیچ گرهی را از مشکلات معلمان و دانش آموزان باز نمی کند0
محتویات مطالب درسی در دوره ابتدایی از چند نظر قابل بررسی هستند :
حجم بعضی از کتابهای درسی بسیار بوده و با توجه به تراکم دانش آموزان درکلاسهای درس و با توجه به بودجه بندی تدریس کمتر زمانی برای تمرین و شکوفایی دانش آموزان داده می شود به بیانی دیگر بیشتر زمان ساعات کلاسهـای درسی صرف تدریس و یا حل تمرینات کتاب سپری می گردد تا از نظر زمانی و توجه به بودجه بندی طرح درس سالانه وقفه ای در آن صورت نگیرد در حالی که کمتر و شاید هیچ توجهی به شکوفایی اندیشه و ابراز خلاقیت و نـــو آوری دانش آموزان در کلاسهای درس نمی شود وقتی در تدریس مسائل درسی با توجه به حیطه شناختی اغلب به اهـداف کم اهمیت دانش ودرک وفهم که فقط بامحفوظات سروکاردارنداکتفامی شودهیچ توجهی به پله های بالاتر و با ارزش تر تجزیه و تحلیل و ترکیب و ارزشیابی نمی شود و این در حالی است که در اغلب کشورهای توسعه یافته میزان حجــم کتابهای درسی بسیار کمتر از کتابهای ما بوده وبیشتربامسائل کاربردی واندیشمند ی سروکار دارند و بصورت کار گاهی اجرا می گردند0
مطالب کتب درسی بیشتر تاکید بر محفوظات و مسائل درجه پائین یادگیری تکیه دارند تا به مسائل پیشرفته که نیاز به تفکر و خلاقیت و نوآوری از ابراز مهم آنها باشدو این مطالب اغلب بصورت ابزاردرهم ریخته قطعات موتور یک ماشین بوده که فقط نیاز به مونتاژ دارند و جای هیچ تغییرو تحول و نو آوری درآن جای ندارند0
محتویات مطالب کتب درسی هیچ انطباقی با سیر پیشرفت تکنولوژی روز جهانی نداشته و ندارند و در عرض 10سال آینده که این دانش آموزان از مجرای تحصیل عمومی خارج می گردند چه اندازه از علم روز عقب خواهند بود خدا می داند0
کتب درسی در دوره ابتدائی از نظر سازماندهی شکل و تصاویر جهت توضیح مطالب درسی از ابهاماتی بسیار چشمگیر بر خوردارهستند چراکه اغلب دانش آموزان ابتدایی را دانش آموزان روستایی تشکیل می دهند و در بسیاری از آنها تصاویر گنجانده شده گاهاً مبهم می باشد واین در حالی است که تصاویر در کتابهای درسی و سیله ای برای توضیــح و درک و فهم بهتر مطالب کتاب بوده نه اینکه خود نیاز به توضیح وتعبیر و تفسیر داشته باشند0
آزمایشگاهی برخورد کردن با آموزش و پرورش بسیار خطرناک خواهد بود چرا که هیچ مربی حق استفاده از و سیله یا روش یا مطلبی که جوابدهی آن بدرستی معلوم نشده را ندارند ومغایرت این مسئله راباتغییرات مداوم کتب درسی و تدریس بصورت آزمایشی در بعضی از استانها هستیم و اقعاً چه کسی جوابگوی دانش آموزان 8- 9 ساله خواهد بود اگر این شیوه ها زمانی ثابت گردد که اشتباه بوده اند آیا آنها را دوباره می توان در کلاس درس حاضر کرد0
در بعضی ازموارد و بررسی بعضی از کتابهای درسی شاهد کهنه گی از نظر مطلب واشکال وتصاویر و فرسودگی از نظر شیوه های اجرایی هستیم و مهمتر از همه اینها طراحان کتابها و نظام آموزشی هیچ مسئو لیت و جایگاهــی را برای فعالیت های کارگاهی و ابتکاری معلمان با توجه به تواناییهای آنها در نظر نگرفته است واین مسئله راباید در نظر داشت که در بسیاری از موارد معلمان آگاه و مسلط به شیوه های تدریس در بسیاری مو اقع می توانند ایراد های معنـوی و مطالب کتب های درسی را با اعمال شیوه های مناسب مرتفع سازند و از طرف دیگر با تو جه به سهل القبولـی کردن دانش آموزان در دوره ابتدائی شیوه های ارزشیابی رایج نیز اعتبار چندانی ندارند. http://www.moalemrc.com